Mbinu za Kumfundisha Mtoto Kusoma Akiwa Nyumbani




Katika utafiti uliofanywa na program ya Uwezo iliyochini ya Shirika la Twaweza, zaidi ya nusu ya watoto wa darasa la nne na tano katika nchi za Afrika Mashariki hawana uwezo wa kusoma na kuandika.
Nilimwuuliza Bahiya Abdi, mhadhiri wa masuala ya mitalaa, Chuo Kikuu cha Kikatoliki Mwenge, maana ya kutokujua kusoma na kuandika. Anasema: “Kuna mambo kadhaa ya kuangalia tunapozungumzia uwezo wa mtoto kusoma. Mbali na mtoto kutambua herufi, lazima awe na uwezo wa kusoma kwa haraka.”
“Lakini pia, uwezo wa kusoma unapimwa kwa kiwango cha kuelewa kile anakisoma. Kama mtoto anaweza kusoma tu lakini hawezi kupata ujumbe vizuri, hapo tunaweza kusema uwezo wake uko chini ya kiwango.”
Kwa mujibu wa Taasisi ya Elimu Tanzania (TIE) mtoto wa darasa la kwanza na la pili anatarajiwa kutambua na kusoma kwa ufasaha maneno 50 yenye maana kwa dakika na maneno 40 yasiyo na maana kwa dakika.
Kadhalika, anatarajiwa kuandika kwa ufasaha herufi kubwa na ndogo, na kufanya hesabu za kujumlisha na kutoa sambamba na kutambua herufi zinazokosekana.
Suala la watoto wetu kushindwa kusoma na kuandika kwa kiwango kinachotakiwa limekuwa mjadala mrefu katika majukwaa mbalimbali ya elimu. Zinatajwa sababu nyingi.
Moja, ni mazingira yasiyo rafiki katika shule zetu yanayowanyima watoto fursa ya kujifunza kwa ufasaha. Mazingira ni pamoja na vifaa vya kujifunzia pamoja na walimu wenye sifa na ari ya kufundisha.
Lakini pili, ni mrundikano wa masomo mengi katika madarasa ya awali. Mtoto mdogo –ambaye kimsingi bado anakua kiufahamu –anapolazimika kusoma mambo mengi kwa wakati mmoja inakuwa vigumu kuelekeza nguvu zake kwenye kukuza uwezo wa kusoma na kuandika.
Mbali na sababu hizo, ipo nyingine ya wazazi kutokuweka mazingira  yanayomwezesha mtoto kujifunza akiwa bado nyumbani. Bahiya Abdi anasema, “Mazingira ya nyumbani yana nafasi kubwa ya kumwezesha mtoto kusoma, kuandika na hata kuhesabu. Mzazi akitambua nafasi yake, kazi ya mwalimu atakayekutana na mtoto shuleni itakuwa rahisi sana.”
Katika makala haya tunajadili maeneo matano yanayoweza kukuza uwezo wa mtoto kujifunza kusoma, kuandika na kuhesabu katika mazingira ya nyumbani.
Picha za irabu
Jema Karume, mkufunzi wa Chuo cha Ualimu Singachini nje kidogo ya mji wa Moshi, anashauri  wazazi kuwapa watoto vifaa vinavyowasaidia kutambua irabu.
Anasema, “Hatua ya kwanza kujifunza kusoma na kuandika ni kutambua irabu na tarakimu. Hapa mzazi anahitajika kumnunulia mtoto mabango (poster) yenye irabu na tarakimu. Mtoto ataanza kuzoea zile irabu na huo ndio mwanzo wa kujifunza kusoma na kuandika.”
Ushauri huu wa kitaalam ni wa msingi kwa wazazi wanaotamani kuona watoto wao wanajifunza kusoma mapema. Badala ya kumnunulia mtoto midoli isiyomsaidia kujifunza, mtafutie mtoto vifaa vinavyohusianisha picha na maneno. Unapopata nafasi, mwelekeze. Hatua kwa hatua mtoto atajifunza kusoma.  
Vifaa vya kuandikia
Upendo Zakaria, mkufunzi wa Chuo cha Ualimu Singachini, naye anashauri wazazi wawape watoto vifaa vya kuandikia. Anasema, “Unaweza kumpatia mtoto kalamu na penseli akajifunza namna ya kuishika.”
Katika hatua za ukuaji wa mtoto, kwa kawaida mtoto anaweza kuanza kushika kitu vizuri kwa vidole vyake katika umri wa miaka mitatu. Kwa nini ni muhimu mtoto aanze kuzoeshwa kushika kalamu mapema?
Mkufunzi Upendo anajibu: “Kushika kalamu ni mazoezi ya kukomaza misuli ya mikono na vidole. Mtoto hawezi kuandika kama misuli yake miepesi (smooth muscles) haijakomaa vizuri.”  
Desturi ya kusoma nyumbani
Doris Lyimo, mhadhiri wa lugha Chuo Kikuu cha Kikatoliki Mwenge, anafikiri ni muhimu kujenga desturi ya kusoma katika mazingira ya nyumbani.
Anasema: “Mtoto huiga kwa mzazi kama anayo desturi ya kusoma. Lazima mzazi amwongoze mtoto kusoma kwa kuhakikisha si tu na yeye anaonekana akisoma, bali nyumba ina vitabu na magazeti ya kusoma”
Pia kuna suala la maagizo tunayowapa watoto wetu kama anavyofafanua Jema Karume, anayeandaa walimu wa shule za msingi: “Mzazi ampe mtoto maagizo yanayochochea kufikiri na kuhesabu. Mfano, unamwambia mtoto niletee vijiko viwili. Hapo unamlazimisha kujifunza kuhesabu vitu.”
Vitabu vya hadithi
Bahiya Abdi, ambaye pia amekuwa akifanya tafiti kadhaa za kubaini mazingira yanayorahisisha kusoma na kuandika, anashauri wazazi wawapatie watoto vitabu vya hadithi fupi fupi. Anasema:
“Nunua vitabu kwa ajili ya mwanao. Mtafutie vile vitabu vya hadithi fupi fupi za kusisimua ajenge mazoea ya kusoma. Wewe kama mzazi msikilize wakati anasoma na kisha mwuulize maswali ajibu.”
Utaratibu kama huu ukifanyika mara kwa mara una nafasi kubwa ya kumjengea mtoto hamasa ya kujifunza kusoma kwa umahiri zaidi. Mbali na kumfundisha kusoma, mtoto anakuwa na uwezo wa kuelewa kile anachokisoma kwa ufasaha zaidi.
Je, hadithi zinawafaa wale wanaojua kusoma pekee? Mhadhiri Bahiya anasema:
“Vitabu vinawafaa hata watoto wasiojua kusoma. Kama mtoto bado hajui kusoma, msomee hadithi na yeye asikilize. Ukishamsomea ni muhimu umpe nafasi aulize maswali yanayohusu hadithi hiyo.”
Michezo
Mhadhiri Bahiya Abdi anafikiri michezo nayo ina nafasi muhimu katika kumwandaa mtoto kusoma na kuhesabu. Anasema, “Wazazi wanatakiwa kuwahamasisha watoto kucheza michezo inayowasaidia kujifunza kusoma, kuandika na kuhesabu. Mfano, mchezo wa kuruka kamba ilihali wakihesabu.”
Jema Karume naye anaungana na ushauri huo wa Mhadhiri Bahiya: “Wazazi wasichukulie michezo kama kupoteza muda. Kupitia michezo mtoto atajifunza kuhesabu vitu vingi. Muhimu tu iratibiwe vizuri na ifanyike kwa muda muafaka.”
Tunafahamu watoto hucheza kwa makundi. Wanapojigawanya kwa makundi ya ushindani, watahesabu idadi yao kwa kila kundi.
Pia, watahesabu idadi ya magoli, mitupo, makosa yanayofanyika na mambo kama hayo ambayo kwa hakika yana nafasi kuwa ya kuwa darasa lisilo rasmi linalowajengea watoto ujuzi wa hesabu kabla hata hawajaandikishwa kwenda shule.

Maoni

  1. SAHABATPOKER AGEN BANDARQ AGEN DOMINO 99 DAN POKER ONLINE AMAN DAN TERPERCAYA
    Susah cari Situs judi online yang bisa di percaya...?
    Mari gabung di AGEN DOMINO
    Bonus Refferal 15%
    Bonus Turn Over 0,5%
    Agen Judi Online Terbesar dan Terpercaya se asia
    Daftar dan buktikan sendiri sekarang juga..
    WHATSAPP : +855967136164
    PIN BB : 2B13CFD
    PIN BB : E34BB179
    LINE ID : @fjq9439d
    LINE ID : sweetycandys

    JibuFuta
  2. Bất kì một cửa hàng, một quán ăn, quán cafe, trà sữa, quán nhậu hay một nhà hàng, khách sạn nào đều có những bảng hiệu quảng cáo mang tính chất thông báo cho khách hàng hay những người có nhu cầu. Nhờ những bảng hiệu quảng cáo mà khách hàng có thể dễ dàng biết được thông tin mà nơi họ đi qua và ngược lại đây cũng là cách nhanh nhất để người chủ truyền tải thông tin đến cho mọi người. Chính vì sự quan trọng này mà bảng hiệu quảng cáo đang dần trở nên được chú trọng hơn so với trước đây.
    Nếu trước kia bảng hiệu quảng cáo chỉ có mục đích duy nhất là thông báo thì ngày nay bảng hiệu quảng cáo còn vô cùng bắt mắt, thiết kế đa dạng để thu hút khách hàng hơn. Có thể nói bảng hiệu càng độc, lạ, càng bắt mắt thì càng thu hút sự chú ý hơn. Nếu bạn đang có nhu cầu muốn thiết kế một bảng hiệu quảng cáo đẹp, giá rẻ, thu hút sự chú ý mà vẫn phù hợp với phong cách của mình, hãy đến với công ty Quảng cáo Đại Phát để được chúng tôi tư vấn thiết kế và thi công nhanh chóng và hiệu quả nhất.
    Công ty Quảng Cáo Đại Phát chuyên nhận thi công:
    làm bảng hiệu
    làm hộp đèn quảng cáo
    làm biển quảng cáo
    làm biển hiệu quảng cáo
    làm bảng hiệu quảng cáo
    làm bảng hiệu hộp đèn
    hộp đèn bảng hiệu
    bảng hiệu mica
    làm bảng hiệu mica
    bảng hiệu quảng cáo
    biển hiệu quảng cáo
    bảng hiệu quảng cáo đẹp
    bảng hiệu đẹp
    bảng hiệu hộp đèn
    bảng hiệu hộp đèn đẹp
    hộp đèn
    hộp đèn quảng cáo
    hộp đèn quảng cáo đẹp
    hộp đèn quảng cáo ngoài trời
    hộp đèn quảng cáo mica

    Quảng cáo Đại Phát
    Địa chỉ: 55 Linh Đông, P. Linh Đông, Q. Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh
    Điện Thoại: 0935 79 00 28
    Email: daiphatgroup2010@gmail.com
    Website: thietkethicongdaiphat.com

    JibuFuta
  3. PERMAINAN ONLINE TERBESAR DI INDONESIA

    Website paling ternama dan paling terpercaya di Asia ^^
    Sistem pelayanan 24 Jam Non-Stop bersama dengan CS Berpengalaman respon tercepat :)
    Memiliki 8 Jenis game yang sangat digemari oleh seluruh peminat poker / domino

    - Adu Q
    - Bandar Q
    - Bandar Sakong
    - Bandar Poker
    - Poker
    - Domino 99
    - Capsa Susun
    - BANDAR66 / ADU BALAK ( GAME TERBARU )

    Permainan Judi online yang menggunakan uang asli dan mendapatkan uang asli ^^
    * Minimal Deposit : 20.000
    * Minimal Withdraw : 20.000
    * Deposit dan Withdraw 24 jam Non stop ( Kecuali Bank offline / gangguan )
    * Bonus REFFERAL 15 % Seumur hidup tanpa syarat
    * Bonus ROLLINGAN 0.3 % Dibagikan 5 hari 1 kali
    * Proses Deposit & Withdraw PALING CEPAT
    * Sistem keamanan Terbaru & Terjamin
    * Poker Online Terpercaya
    * Live chat yang Responsive
    * Support lebih banyak bank LOKAL


    Contact Us
    Website SahabatQQ
    WA 1 : +85515769793
    WA 2 : +855972076840
    Telegram 1 :+85515769793
    Telegram 2 : +855972076840
    LINE : SAHABATQQ
    TWITTER : SahabatQQ
    Kami Siap Melayani anda 24 jam Nonstop
    daftar sahabatqq
    Kontak SahabatQQ : Kontak SahabatQQ

    JibuFuta
  4. AGENS128 Adalah Situs Judi Online Taruhan Sepak Bola, Casino, Sabung Ayam, Tangkas, Togel & Poker Terpopuler di Indonesia
    Pasang Taruhan Online Melalui Agen Judi Terpercaya Indonesia Agens128, Proses Cepat, Banyak Bonus, Online 24 Jam dan Pasti Bayar!
    Sabung ayam
    sbobet online
    casino online
    tembak ikan
    daftar bisa langsung ke:
    LINE : agens1288
    WhatsApp : 085222555128

    JibuFuta
  5. CrownQQ Agen DominoQQ BandarQ dan Domino99 Online Terbesar

    Yuk Buruan ikutan bermain di website CrownQQ

    Sekarang CROWNQQ Memiliki Game terbaru Dan Ternama loh...

    9 permainan :
    => Poker
    => Bandar Poker
    => Domino99
    => BandarQ
    => AduQ
    => Sakong
    => Capsa Susun
    => Bandar 66
    => Perang Baccarat (NEW GAME)

    => Bonus Refferal 20%
    => Bonus Turn Over 0,5%
    => Minimal Depo 20.000
    => Minimal WD 20.000
    => 100% Member Asli
    => Pelayanan DP & WD 24 jam
    => Livechat Kami 24 Jam Online
    => Bisa Dimainkan Di Hp Android
    => Di Layani Dengan 5 Bank Terbaik
    => 1 User ID 9 Permainan Menarik

    Ayo gabung sekarang juga hanya dengan
    mengklick daftar crownqq

    Link Resmi CrownQQ:
    Idcrownqq,com
    Idcrownqq,net
    Idcrownqq,org
    Idcrownqq,info

    BACA JUGA BLOGSPORT KAMI:
    Info CrownQQ
    CrownQQWIN
    Berita dan Info Dunia
    Entertainmensartis

    Info Lebih lanjut Kunjungi
    WHATSAPP : +6287771354805
    LINE : CS CROWNQQ
    TELEGRAM : +855882357563

    JibuFuta
  6. SUPER BIG PROMO DI SITUS SAHABAT KARTU
    =============================================
    Hai Teman - Teman Smuanya, Yang Hobi Bermain Judi Online
    Anda Merasa Capek, DEPOSIT Teruss..Tapi Tidak Pernah Withdraw ?
    =============================================
    Nikmati Seluruh Game Berkualitas & Raih Kemenangan Anda Di SAHABAT KARTU!!
    Game Yang di Hadirkan SAHABAT KARTU Yaitu :
    * Poker Online
    * BandarQ
    * Domino99
    * Bandar Sakong
    * Sakong
    * BANDAR66
    * AduQ
    * Sakong
    * Perang Baccarat
    ==========================================
    SPECIAL PROMO KHUSUS MEMBER SETIA SAHABAT KARTU
    - Minimal DP & WD Cuma Rp. 20.000
    - BONUS CASHBACK 0.5% ( Setiap Hari Senin )
    - REFERRAL 15% ( Seumur Hidup )
    - 100% NON ROBOT & 100% TANPA ADMIN BERMAIN
    - 100% GAMPANG MENANG
    - JACKPOT HARIAN HINGGA JUTA RUPIAH
    - MENERIMA DEPOSIT VIA PULSA XL DAN TSEL
    ======================================
    AKSES KAMI DI LINK RESMI :
    - halokartu.com
    - halokartu.org
    - halokartu.info
    - halokartu.net
    =====================
    * Livechat : SAHABAT KARTU
    * LINE : Cs_sahabatkartu
    * Whatsapp : +85581734028

    Sahabatkartu: Situs Poker Online, DominoQQ, Domino99, BandarQ Terpercaya

    JibuFuta
  7. SAHABAT DOMINO Situs QQ Online, Agen Domino99 dan BandarQ Online Terbesar Di Asia
    sahabatdomino Memiliki Permainan Yang Mudah Dimainkan & 100% Mudah Menang Lohh..
    Cukup Dengan 1 USER ID Anda Bisa Bermain 9 GAME Berkualitas :
    * Poker
    * Domino99
    * AduQ
    * Capsa Susun
    * Sakong
    * Bandar Poker
    * BANDARQ ONLINE
    * BANDAR66 ONLINE
    * Perang Baccarat
    +++++++++++++++++++++++++++++++
    AKSES LINK ALTERNATIF TERBARU :
    - sdomino99.net
    - sdomino99.org
    - sdomino99.info
    +++++++++++++++++++++++++++++++
    Juga menerima deposit via PULSA TSEL dan XL dengan rate 0.85 ya bossku :)

    < Contact Us >
    Info Lebih Lanjut Hubungi :
    W.A : +855972468846
    Line : Cs_sahabatdomino

    Sahabatdomino : Situs QQ Online, Agen Domino99 dan BandarQ Online Terbesar Di Asia

    JibuFuta

Chapisha Maoni

Zilisomwa zaidi wiki hii...

Mambo Yanayoweza Kugusa Moyo wa Mwanamke-1

Ukuaji wa Kiakili na Kimwili kwa Mtoto wa Miaka 0 – 3

Maana ya Saikolojia na Nafasi Yake Katika Jamii -1

Tumia Mbinu Hizi Kuelewa Unachokisoma -3

Pay $900? I quit blogging